Πώς λειτουργεί το Φρεάτιο Αποχέτευσης στο Σπίτι και στην Πολυκατοικία

Το ΦΡΕΑΤΙΟ ΑΠΟΧΕΤΕΥΣΗΣ αποτελεί έναν από τους πιο σημαντικούς αλλά συχνά παραμελημένους μηχανισμούς του υδραυλικού συστήματος ενός κτιρίου. Είτε πρόκειται για μονοκατοικία είτε για πολυκατοικία, το φρεάτιο διαδραματίζει καθοριστικό ρόλο στην ομαλή λειτουργία του αποχετευτικού δικτύου και στην πρόληψη προβλημάτων.

Τι είναι το ΦΡΕΑΤΙΟ ΑΠΟΧΕΤΕΥΣΗΣ

Το φρεάτιο είναι ένας υπόγειος θάλαμος ή δεξαμενή που κατασκευάζεται από σκυρόδεμα, τούβλα ή προκατασκευασμένα στοιχεία. Βρίσκεται συνήθως στο υπόγειο ή σε εξωτερικό χώρο του κτιρίου και αποτελεί το σημείο συγκέντρωσης και διαχείρισης των λυμάτων πριν την απομάκρυνσή τους προς το κεντρικό αποχετευτικό δίκτυο ή το βόθρο.

Το φρεάτιο αποχέτευσης (ή φρεάτιο επίσκεψης/ελέγχου) είναι το σημείο όπου το ιδιωτικό δίκτυο αποχέτευσης του κτιρίου (σπίτι ή πολυκατοικία) συγκεντρώνει τα λύματα και τα οδηγεί στο κεντρικό δημόσιο δίκτυο της πόλης (ΕΥΔΑΠ για την Αθήνα).

Βασικές Λειτουργίες:

1. Σημείο Ένωσης: Συνδέει τις εσωτερικές σωληνώσεις με τον κεντρικό αγωγό.
2. Έλεγχος και Καθαρισμός: Επιτρέπει την πρόσβαση σε τεχνικούς για επιθεώρηση και απόφραξη φρεατίου σε περίπτωση βουλώματος.
3. Αερισμός: Βοηθά στην εκτόνωση των αερίων που παράγονται στα λύματα, αποτρέποντας την επιστροφή οσμών στο εσωτερικό του κτιρίου.
4. Παγίδευση: Σε ορισμένους τύπους (π.χ., μηχανοσίφωνες), λειτουργεί ως παγίδα για λίπη και στερεά αντικείμενα πριν αυτά φτάσουν στο δημόσιο δίκτυο.

Βασική Λειτουργία

Η κύρια λειτουργία του φρεατίου είναι τριπλή. Πρώτον, συλλέγει όλα τα λύματα που προέρχονται από τις αποχετευτικές εγκαταστάσεις του κτιρίου, όπως τουαλέτες, νεροχύτες, μπάνια και πλυντήρια. Δεύτερον, λειτουργεί ως σημείο επιθεώρησης και συντήρησης του αποχετευτικού συστήματος, επιτρέποντας την πρόσβαση για καθαρισμό και επισκευές. Τρίτον, σε ορισμένες περιπτώσεις, επιτρέπει την καθίζηση στερεών υλικών πριν τα λύματα προχωρήσουν στο κεντρικό δίκτυο.

Τα φρεάτια αποχέτευσης είναι διαφορετικά από τα φρεάτια ομβρίων τα οποία χρησιμεύουν στην απομάκρυνση του βρόχινου νερού από τα σπίτια και τους δρόμους.

ΦΡΕΑΤΙΟ ΑΠΟΧΕΤΕΥΣΗΣ σε Μονοκατοικία

Σε μια μονοκατοικία, το φρεάτιο είναι συνήθως απλούστερο στη δομή του. Όλοι οι σωλήνες αποχέτευσης από το σπίτι συγκλίνουν σε έναν κεντρικό αγωγό που καταλήγει στο φρεάτιο. Από εκεί, τα λύματα διοχετεύονται είτε στο δημοτικό αποχετευτικό δίκτυο, εφόσον υπάρχει, είτε σε βόθρο ή βιολογικό καθαρισμό.

Το φρεάτιο της μονοκατοικίας έχει συνήθως ένα καπάκι πρόσβασης στην επιφάνεια, το οποίο πρέπει να είναι στεγανό για να αποφεύγονται δυσάρεστες οσμές. Η τοποθεσία του επιλέγεται στρατηγικά, ώστε να είναι προσβάσιμο αλλά και να βρίσκεται σε σημείο όπου η φυσική κλίση του εδάφους βοηθά στη ροή των λυμάτων.

Ευθύνη: Ο ιδιοκτήτης του σπιτιού είναι αποκλειστικά υπεύθυνος για τη συντήρηση και την επισκευή του δικτύου μέχρι το σημείο σύνδεσης με το δημόσιο αγωγό (ρυμοτομική γραμμή).

Όγκος: Ο όγκος των λυμάτων είναι μικρότερος, άρα τα προβλήματα συχνά προέρχονται από κακή χρήση ή ρίζες δέντρων στον κήπο.

ΦΡΕΑΤΙΟ ΑΠΟΧΕΤΕΥΣΗΣ σε Πολυκατοικία

Στην πολυκατοικία, το σύστημα είναι πιο σύνθετο. Υπάρχουν κατακόρυφοι αγωγοί αποχέτευσης που διατρέχουν το κτίριο από τον τελευταίο όροφο μέχρι το υπόγειο ή το ισόγειο, συλλέγοντας τα λύματα από όλα τα διαμερίσματα. Αυτοί οι αγωγοί καταλήγουν σε ένα ή περισσότερα φρεάτια, ανάλογα με το μέγεθος και τη διαρρύθμιση του κτιρίου.

Συχνά, σε μεγάλες πολυκατοικίες υπάρχουν πολλαπλά φρεάτια: ένα κύριο συλλεκτικό φρεάτιο και δευτερεύοντα φρεάτια επιθεώρησης σε διάφορα σημεία του δικτύου. Αυτό διευκολύνει τον εντοπισμό και την αντιμετώπιση προβλημάτων, καθώς δεν χρειάζεται να ανοίξει κανείς ολόκληρο το σύστημα για να βρει μια βλάβη.

Ευθύνη (Νομικό Πλαίσιο):

• Το κεντρικό φρεάτιο και οι οριζόντιοι κεντρικοί αγωγοί θεωρούνται κοινόχρηστα μέρη. Η ευθύνη συντήρησης και το κόστος επισκευής βαρύνουν όλους τους ιδιοκτήτες, σύμφωνα με τα χιλιοστά τους στον κανονισμό της πολυκατοικίας.
• Ακόμα και τα κλειστά διαμερίσματα συμμετέχουν στις δαπάνες συντήρησης της κεντρικής αποχέτευσης.

Όγκος: Μεγάλος όγκος λυμάτων και μεγαλύτερη πιθανότητα κακής χρήσης από πολλούς διαφορετικούς ενοίκους, οδηγώντας σε συχνότερα βουλώματα.

Δομικά Στοιχεία

Ένα τυπικό φρεάτιο αποτελείται από τον κύριο θάλαμο, που είναι ο χώρος όπου συγκεντρώνονται τα λύματα, το καπάκι πρόσβασης που πρέπει να είναι ανθεκτικό και στεγανό, τις εισόδους για τους σωλήνες που φέρνουν τα λύματα, και την έξοδο προς το κεντρικό δίκτυο ή τον βόθρο. Στον πυθμένα υπάρχει συνήθως ειδική διαμόρφωση που κατευθύνει τη ροή και επιτρέπει την καθίζηση βαρύτερων υλικών.

Τα υλικά κατασκευής πρέπει να είναι ανθεκτικά στη διάβρωση και στεγανά. Το σκυρόδεμα είναι η πιο συνηθισμένη επιλογή, αλλά χρησιμοποιούνται και προκατασκευασμένα πλαστικά ή πολυεστερικά φρεάτια, ιδίως σε μονοκατοικίες.

Τύποι Φρεατίων (Υλικά)

• Τσιμεντένια (Σκυροδέματος): Ο παλιός, κλασικός τύπος. Είναι ανθεκτικά αλλά βαριά, και με τα χρόνια μπορεί να παρουσιάσουν ρωγμές από όπου εισχωρούν ρίζες ή διαφεύγουν λύματα στο έδαφος.
• Πλαστικά (PVC ή HDPE): Η σύγχρονη λύση. Είναι ελαφρύτερα, τοποθετούνται ευκολότερα, έχουν απόλυτη στεγανότητα (δεν μπαίνουν ρίζες, δεν βγαίνουν οσμές) και είναι ανθεκτικά στα χημικά των λυμάτων. Συχνά σε νέες κατασκευές ή ανακαινίσεις προτιμώνται αυτά.

Συντήρηση και Καθαρισμός

Η συντήρηση του φρεατίου είναι κρίσιμη για την αποφυγή φραγμάτων και οσμών. Σε μονοκατοικία, ο ιδιοκτήτης φέρει την ευθύνη της συντήρησης. Σε πολυκατοικία, η ευθύνη ανήκει συνήθως στην κοινοπραξία των ιδιοκτητών, μέσω του διαχειριστή.

Η πρόληψη είναι πάντα φθηνότερη από την επισκευή έκτακτης ανάγκης.

1. Προληπτικός Καθαρισμός (Ιδιαίτερα για Πολυκατοικίες): Συνιστάται προληπτικός καθαρισμός του κεντρικού φρεατίου και των οριζόντιων αγωγών (συνήθως μία φορά το χρόνο ή ανά διετία, ανάλογα με το μέγεθος και την παλαιότητα του κτιρίου).

• Μέθοδος: Γίνεται συνήθως με πιεστικό μηχάνημα (υδροβολή) από επαγγελματίες, το οποίο ξεπλένει τα λίπη και τα πουριά που έχουν συσσωρευτεί στα τοιχώματα.

2. Αντιμετώπιση Βουλώματος: Αν το φρεάτιο βουλώσει, αποφύγετε τα χημικά του εμπορίου για κεντρικά φρεάτια, καθώς σπάνια λύνουν το πρόβλημα και μπορεί να βλάψουν τους σωλήνες.

• Επαγγελματική Απόφραξη: Χρήση ατσαλίνας (για σπάσιμο ριζών ή σκληρών αντικειμένων) και υδροβολής.
• Έλεγχος με Κάμερα: Εάν το πρόβλημα επιμένει, είναι απαραίτητη η «διάγνωση με κάμερα». Ένας ειδικός εισάγει κάμερα στον αγωγό για να εντοπίσει ακριβώς πού είναι το πρόβλημα (π.χ., σπασμένος σωλήνας, σημείο εισόδου ριζών) ώστε να γίνει στοχευμένη επισκευή.

Η συχνότητα εξαρτάται από τη χρήση, αλλά συνήθως απαιτείται τουλάχιστον μία φορά το χρόνο σε μονοκατοικίες και πιο συχνά σε πολυκατοικίες με πολλούς ενοίκους.

Κοινά προβλήματα

Τα πιο συνηθισμένα προβλήματα περιλαμβάνουν φραγμένους σωλήνες από συσσώρευση λιπών, υφασμάτινων πετσετών ή άλλων αντικειμένων που δεν πρέπει να πετιούνται στην τουαλέτα. Οι ρωγμές στο φρεάτιο μπορεί να προκαλέσουν διαρροές και μόλυνση του εδάφους. Οι κακές οσμές είναι συχνά ένδειξη ότι χρειάζεται καθαρισμός ή ότι υπάρχει πρόβλημα στεγανότητας.

Στις πολυκατοικίες, τα προβλήματα μπορεί να είναι πιο σοβαρά λόγω του μεγαλύτερου όγκου λυμάτων. Ένα φραγμένο φρεάτιο μπορεί να επηρεάσει όλους τους ενοίκους, ιδίως αυτούς στα χαμηλότερα επίπεδα, όπου μπορεί να παρουσιαστεί ανάβρυση λυμάτων.

Οικοδομικός κανονισμός

Η κατασκευή και συντήρηση φρεατίων υπόκειται σε συγκεκριμένες νομοθετικές διατάξεις και κανονισμούς. Οι διαστάσεις, η θέση, τα υλικά και η κατασκευή πρέπει να πληρούν τα πρότυπα που ορίζει ο οικοδομικός κανονισμός. Η σύνδεση με το δημοτικό δίκτυο απαιτεί έγκριση και τήρηση συγκεκριμένων προδιαγραφών.

Σύγχρονες εξελίξεις

Τα σύγχρονα συστήματα φρεατίων αποχέτευσης περιλαμβάνουν συχνά διαχωριστές λιπών για εστιατόρια και επιχειρήσεις, βαλβίδες αντεπιστροφής για προστασία από πλημμύρες, και συστήματα εξαερισμού για τον έλεγχο των οσμών. Σε ορισμένες περιπτώσεις, χρησιμοποιούνται και αντλίες για την άντληση λυμάτων όταν το φρεάτιο βρίσκεται σε χαμηλότερο επίπεδο από το δίκτυο.

Είναι σημαντικό να γνωρίζουμε πως λειτουργεί το ΦΡΕΑΤΙΟ ΑΠΟΧΕΤΕΥΣΗΣ (για κάθε ιδιοκτήτη ή ένοικο), καθώς η σωστή χρήση και συντήρησή του εξασφαλίζει την υγιεινή του χώρου διαβίωσης και την προστασία του περιβάλλοντος.

Στο άρθρο «Πως αντιμετωπίζω τις αποφράξεις στις αποχετεύσεις» θα βρείτε πλούσιο υλικό για να μάθετε ΤΙ και ΠΩΣ να εφαρμόσετε με ασφάλεια.